Avtomobilni qishga tayyorlash: O'zbekistonda nimalarga e'tibor berish kerak
Har yili noyabr oxirida Toshkentdagi avtoservislar oldida navbat paydo bo'ladi. Sabab bir xil: birinchi sovuq kechadan keyin yuzlab mashina akkumulyator tufayli o't olmaydi. Avtomobilni qishga tayyorlash bizda qor uyumlari haqida emas - harorat keskin o'zgarishi, tong paytidagi muz va tog' yo'llari haqida.
Ko'pchilik "bizda qish yumshoq" deb bu ishni kechiktiradi. Natijada muammo eng noqulay paytda - ishga borish oldidan yoki dovon o'rtasida yuzaga keladi.
Quyida amaliy ro'yxat: nimani tekshirish shart, nimaga pul sarflash keraksiz va qaysi joyda tejamkorlik qimmatga tushadi.
Akkumulyator - qishki muammolarning birinchi sababi
Boshqa maqolalarda odatda shinadan boshlanadi, lekin statistika boshqacha: dekabr va yanvarda eng ko'p murojaat aynan akkumulyator bo'yicha bo'ladi.
Sovuqda ikki narsa bir vaqtda sodir bo'ladi. Batareya sig'imi tushadi: minus 10 darajada pasport quvvatining taxminan 70-75 foizi qoladi, minus 20 da esa yarmi. Ayni paytda dvigateldagi moy quyuqlashadi va starterga yozgidan ko'ra ko'proq tok kerak bo'ladi.
Sovuq tushmasdan oldin tekshiring
- Yoshi. 4 yildan oshgan bo'lsa - almashtirishga tayyorlaning, 5 yildan oshgan bo'lsa kutmang.
- Kuchlanish. Tunab qolgan mashinada multimetr 12,6-12,7 V ko'rsatsa normal, 12,2 V dan past bo'lsa batareya charchagan.
- Ishlab turgan dvigatelda. 13,8-14,4 V bo'lishi kerak. Kamroq bo'lsa generator zaryad bermayapti.
- Klemmalar. Oq yoki yashil g'ubor bo'lsa tozalang, mahkamlang va ustiga yupqa moy suring.
- Yuklama vilkasi. Deyarli har qanday servisda tekin yoki arzon tekshirib beradi. Bu batareyani tok ostida ko'rishning yagona yo'li.
Mashina ko'chada tunasa va ertalab starter og'ir aylansa, akkumulyatorni kechga uyga olib kiring. Chiroyli emas, lekin ishlaydi.
Qishki shina: qonun nima deydi va aql nima deydi
O'zbekiston qoidalarida barcha haydovchini ma'lum sanadan qishki shinaga o'tishga majbur qiluvchi alohida band yo'q. Yil davomida amal qiladigan talab boshqacha: yengil avtomobil uchun protektor chuqurligi 1,6 mm dan kam bo'lmasligi, bir o'qda turli xil shinalar bo'lmasligi kerak. Qoidalar vaqti-vaqti bilan yangilanadi, mavsum oldidan aniqlashtiring.
Endi amaliy tomoni. Yozgi shina plyus 5-7 darajadan pastda qattiqlashadi. Tashqi ko'rinishi normal, lekin ho'l asfaltda tormoz masofasi taxminan uchdan bir qismga uzayadi.
Qaysi turini tanlash
- Har fasl uchun (all season). Toshkent va Buxoro sharoitida yomon emas. Nol va yengil sovuqni ko'taradi, lekin muz va zichlashgan qorda imkoniyati cheklangan.
- Qishki tishsiz (lipuchka). Ko'pchilik uchun eng to'g'ri tanlov. Yumshoq aralashma plyus 7 dan pastda ishlaydi, shaharlararo yo'l uchun ideal.
- Tishli (shipli). Dovon, tog' bog'i, qishda Chimyonga muntazam borish uchun. Shaharda shovqinli va quruq asfaltda tezroq eskiradi.
Almashtirish sanasi kalendarga emas, haroratga bog'liq. O'rtacha sutkalik harorat barqaror plyus 5-7 ga tushganda o'ting. Toshkentda bu odatda noyabr ikkinchi yarmi, tog'li tumanlarda oktyabr oxiri, Termizda dekabrgacha kutish mumkin.
Yana bir nuqta: har 10 daraja sovuqda shinadagi bosim taxminan 0,1 bar tushadi. Shuning uchun qishda bosimni ikki haftada bir marta tekshiring.
Mintaqalar bo'yicha qish: bir xil emas
| Hudud | Asosiy qishki xavf | Tavsiya etilgan shina |
|---|---|---|
| Toshkent shahri | Tongdagi muz, reagentlar, tirbandlik | Lipuchka yoki all season |
| Samarqand, Jizzax | Taxtaqoracha dovoni, shamol | Lipuchka |
| Buxoro, Navoiy | Quruq sovuq, chang bo'ron | All season yetarli |
| Farg'ona vodiysi | Tuman, ko'rinish, Qamchiq yo'li | Lipuchka |
| Qashqadaryo, Surxondaryo | Kunduz va tun orasidagi farq | All season |
| Tog'li tumanlar | Qor, muz, tik ko'tarilish | Shipli shina, zanjir |
Ya'ni faqat shahar ichida yuradigan haydovchi bilan har oyda dovondan o'tadigan haydovchining talablari butunlay boshqa.
Antifriz zichligini tekshirish
Antifriz eng kam tekshiriladigan suyuqlik. 2-3 yilda uning qo'shimchalari yo'qoladi, agar tizimga suv qo'shilgan bo'lsa - muzlash harorati ko'tariladi. Muzlagan antifriz radiator va patrubkalarni yorib yuboradi, eng yomon holatda blokni ham.
Areometr arzon turadi va har qanday avtobozorda sotiladi. Bizning iqlim uchun minus 30 gacha himoya yetarli. Rangiga ham qarang: loyqa, zanglagan yoki ustida moy pardasi bo'lsa - zichligidan qat'i nazar almashtiring.
To'liq almashtirish ish bilan birga 250-450 ming so'm atrofida va 3-5 yilda bir marta qilinadi.
Muzlamaydigan oyna suyuqligi va soxta mahsulot xavfi
Qishda old oynaga tuz, qum va loy aralashmasi uchadi. Bachokdagi oddiy suv ikki marta foydasiz: u muzlaydi va bu pardani yuvmaydi. Muzlagan bachok va nasosni tiklash normal kanistr suyuqlikdan qimmatroq turadi.
Asosiy muammo - metanolli soxta mahsulot. 15-20 ming so'mlik keskin hidli arzon suyuqlik ko'pincha metanolda tayyorlanadi. Metanol zaharli, uning bug'i havo oluvchi orqali salonga kiradi, bosh og'rig'i va ko'rish muammosini keltirib chiqaradi. Qonuniy suyuqlik izopropil spirtida tayyorlanadi.
- Yorliqda tarkib, ishlab chiqaruvchi va muzlash harorati yozilgan bo'lsin
- Narxi bozor narxidan ikki barobar past bo'lmasin
- Yo'l chetidan emas, shoxobcha yoki avtomagazindan oling
- Tekislik uchun minus 20, tog'ga chiqsangiz minus 30 li variantni tanlang
Ko'rish maydoni: shchyotka, isitgich, faralar
Eskirgan tozalagich rezinalari qishda yozdagidan xavfliroq: ular loy pardasini oynaga yoyadi va qarshi keluvchi faralar yorug'ida oyna oq devorga aylanadi. Juftini almashtirish 80-200 ming so'm turadi.
- Shchyotkalar iz qoldirsa yoki g'ichirlasa - almashtiring
- Orqa oyna isitgichining barcha simlari ishlashini tekshiring, uzilgani tokli yelim bilan tuzatiladi
- Ko'zgular isitgichini sinab ko'ring
- Eshik rezinalarini silikon moy bilan ishlov bering, aks holda ular muzlab yopishadi va yirtiladi
- Qulf o'zaklariga moy quying va cho'ntakda muz eritgich saqlang
Faralarni ham unutmang. Xiralashgan polikarbonat yorug'lik oqimining 40 foizigacha yeb qo'yadi, sayqallash 150-300 ming so'm turadi. Qishda soat beshda qorong'i tushadi, vodiyda esa tuman soatlab turadi - yorug'lik bu yerda hayotiy masala.
Tormoz va podveska holati
Qishda tormoz tizimi eng og'ir sharoitda ishlaydi: namlik, reagent, harorat farqi. Kolodka qalinligini, disk holatini va tormoz suyuqligi darajasini tekshiring. Suyuqlik yoshiga ham qarang - u namlikni o'ziga tortadi va 2-3 yilda samaradorligi tushadi.
Podveska uchun alohida qishki tartib yo'q, lekin yozda arzimas tuyulgan taqillash sirpanchiq yo'lda mashinani oldindan aytib bo'lmaydigan holatga soladi. Nimadir taqillasa - qor tushmasdan hal qiling.
Qishda bagajda nima turishi kerak
| Buyum | Nima uchun | Taxminiy narx |
|---|---|---|
| Prikurit simi, 300 A dan | Boshqa mashinadan o't oldirish | 200-450 ming so'm |
| Tortish arqoni, 4 tonnadan | O'zini yoki boshqani tortib chiqarish | 120-250 ming so'm |
| Yig'ma belkurak | G'ildirak atrofini tozalash | 100-200 ming so'm |
| Muz qirg'ich va cho'tka | Oyna va kuzovni tozalash | 30-80 ming so'm |
| Ish qo'lqopi | Qo'l muzlamasligi uchun | 20-40 ming so'm |
| Powerbank | Yo'lda aloqa uzilmasligi uchun | 150-400 ming so'm |
| Adyol va ichimlik | Yordam kutish paytida | - |
| Sirpanmaslik zanjiri | Dovon va tog' yo'li uchun | 400-900 ming so'm |
Qamchiqda ba'zi kunlari zanjirsiz umuman o'tkazishmaydi. Agar yo'lingiz muntazam dovondan o'tsa, bu xarajat majburiy deb hisoblang.
Muzli yo'l va dovonda haydash
Qishki haydashning bitta qoidasi bor: barcha harakat silliq va oldindan bo'lishi kerak. Keskinlik - sirpanishning asosiy sababi.
- Masofa. Yozgi ikki korpus qishda to'rt-beshga aylanadi. Muzda tormoz masofasi 3-4 barobar uzayadi.
- Tormozlash. Erta va yumshoq boshlang. ABS bor bo'lsa pedalni oxirigacha bosing va ushlab turing.
- Sirpanish. Rulni sirpanish tomoniga buring, gazni sekin qo'yib yuboring, keskin tormozlamang.
- Ko'tarilish. Tezlikni oldindan oling va o'rtada uzatma almashtirmang. Sirpanchiq ko'tarilishda to'xtasangiz, qaytadan qo'zg'alish qiyin.
- Tushish. Past uzatma, dvigatel bilan tormozlash, pedaldan o'lchov bilan foydalanish.
- Ko'priklar. Birinchi bo'lib muzlaydi. Chirchiq ustidagi ko'prik butun shahar quruq bo'lganda ham muzli bo'lishi mumkin.
Qamchiq yoki Taxtaqoracha tomon yo'lga chiqishdan oldin ob-havo va yo'l holatini tekshiring. Dovonlar vaqti-vaqti bilan yopiladi va bu haqda oldindan xabar beriladi.
Dvigatelni qancha isitish kerak
Zamonaviy inzhektorli mashina uchun amaliy tartib shunday: bo'sh yurishda 1-3 daqiqa, keyin dastlabki 5-10 daqiqa 2000 aylanishdan oshirmay yurish. Joyida to'liq isitish shart emas va faqat yoqilg'i yoqadi.
Yigirma daqiqalik isitish karbyuratorli motorlar davridan qolgan odat. Bugungi dvigatelda bu ortiqcha sarf, boyitilgan aralashma tufayli eskirish va chiqish tizimida kondensat degani. Istisno - minus 20 dan past harorat, u yerda bir-ikki qo'shimcha daqiqa foydali.
Isitishdan muhimroq narsa - to'g'ri moy. Agar dvigatelda 10W-40 quyilgan bo'lsa va qishda muntazam minus 10 bo'lsa, 5W-30 yoki 5W-40 ga o'tish har qanday isitish marosimidan ko'ra ko'proq foyda beradi.
Qishda yoqilg'i sarfi nega oshadi
Bu nosozlik emas. Qishda sarf halol ravishda 10-25 foizga oshadi:
- Dvigatel ish haroratiga uzoq chiqadi va shu vaqt davomida boyitilgan aralashmada ishlaydi
- Moy va uzatmalar qutisidagi suyuqlik quyuq, qarshilik yuqori
- Oyna, o'rindiq va ko'zgu isitgichlari generatorni yuklaydi
- Qishki shina yumshoqroq, dumalash qarshiligi yuqoriroq
- Shahardagi qisqa yurishlar eng katta ortiqcha sarfni beradi
Kamaytirish yo'li: uzoq isitmaslik, shina bosimini nazorat qilish, bagajdan keraksiz yukni olib tashlash va qisqa yurishlarni bitta uzun marshrutga birlashtirish.
Metan va propanli mashinalar uchun qish
O'zbekistonda mashinalarning katta qismi gazda yuradi va qish ularga alohida talab qo'yadi.
Metan
- Sovuqda dvigatelni benzinda ishga tushiring va isigandan keyin gazga o'ting
- Reduktor sovutish tizimidan isiydi, shuning uchun sovuq dvigatelda u normal ishlamaydi - shundan uzilish va silkinish paydo bo'ladi
- Bakda doim kamida 5-7 litr benzin turishi kerak
- Reduktor isitish patrubkalarini va antifriz darajasini tekshiring
- Mavsum oldidan ballondan kondensatni chiqaring, muzlagan kondensat gaz yo'lini berkitadi
- Qishda metanda dinamika tushadi - bu normal holat
Propan
- Qishki aralashmada propan ulushi ko'proq bo'ladi. Yozgi tarkib sovuqda yomon bug'lanadi va mashina tortishini yo'qotadi
- Bug' fazasi filtri va reduktor membranasini tekshiring
- Ishga tushirish va benzin zaxirasi bo'yicha qoidalar bir xil
Umumiy maslahat: qish oldidan gaz uskunasini normal sozlatib oling. Yozgi sozlash sovuqda ko'pincha noto'g'ri ishlaydi, sozlash esa qimmat emas.
Eng ko'p uchraydigan xatolar
- Qorni kutish. Xavfli narsa qor emas, nol darajadagi birinchi muz. U qordan ancha oldin paydo bo'ladi.
- Muzlagan oynaga qaynoq suv quyish. Natija - butun old oyna bo'ylab yoriq.
- Muzni tozalagich rezinalari bilan qirish. Rezina yirtiladi, motor ortiqcha yuklanadi.
- Oynaning kichik qismini tozalab yo'lga chiqish. Qishki mayda avariyalarning yarmi shundan.
- Sovuqda ruchnikni qoldirish. Kolodkalar muzlab yopishadi. Uzatmani qo'ying va g'ildirak ostiga tirgak tashlang.
- Tomdagi qorni tozalamaslik. Tormozlashda u old oynaga sirg'alib tushadi va ko'rinishni butunlay yopadi.
- Arzon oyna suyuqligi. Tejalgan 30 ming so'm metanol bug'iga arzimaydi.
Qisqacha tayyorgarlik jadvali
| Ish | Qachon | Taxminiy xarajat |
|---|---|---|
| Akkumulyatorni tekshirish | Oktyabr-noyabr | 0 yoki 600 ming - 1,5 mln so'm |
| Qishki shinaga o'tish | Plyus 5-7 barqaror bo'lganda | 150-300 ming so'm ish haqi |
| Antifriz zichligi | Oktyabr | 0 yoki 250-450 ming so'm |
| Qishki moyga almashtirish | Reglament bo'yicha | 500 ming - 1,2 mln so'm |
| Oyna suyuqligi | Birinchi sovuqgacha | 40-90 ming so'm |
| Shchyotkalar | Noyabr | 80-200 ming so'm |
| Tormoz va yorug'lik | Noyabr | 0-300 ming so'm |
| Gaz uskunasini sozlash | Noyabr | 200-400 ming so'm |
Narxlar taxminiy va mintaqaga qarab farq qiladi, servisda aniqlashtiring.
Savol-javob
Toshkentda shipli shina kerakmi?
Shahar ichida yurish uchun kerak emas va hatto zararli: quruq asfaltda shipli shina yomonroq tormozlaydi va shovqin qiladi. Shipli shina dovon va tog' yo'llari uchun.
Akkumulyator qishga chidaydimi yoki yo'q - qanday bilaman?
Yoshi 4 dan oshgan, ertalab starter og'ir aylanadi, tunab qolgandan keyin kuchlanish 12,4 V dan past, o't oldirganda faralar xiralashadi. Servisda yuklama vilkasi bilan tekshirish besh daqiqa vaqt oladi.
Oyna suyuqligi o'rniga suv quysam bo'ladimi?
Qishda umuman bo'lmaydi. Suv bachokda va nasosda muzlaydi, natijada nasos ishdan chiqadi. Bundan tashqari suv tuz va loy pardasini yuvmaydi.
Gazdagi mashinani sovuqda darhol gazda yurgizsa bo'ladimi?
Yo'q. Benzinda ishga tushiring, reduktor antifrizdan isishi kerak. Shuning uchun bakda har doim 5-7 litr benzin zaxirasi turishi shart.
Qishda mashinani ochiq havoda qoldirish zararlimi?
Dvigatel uchun katta zarar yo'q, lekin akkumulyator tez charchaydi, eshik rezinalari muzlaydi va ertalab oynani tozalashga vaqt ketadi. Iloji bo'lsa soyabon yoki garaj afzal.
Qish oldidan moyni almashtirish shartmi?
Agar reglament muddati yaqin bo'lsa - ha, va shu bilan birga qishki qovushqoqlikka o'ting. Muddat hali uzoq bo'lsa majburiy emas, lekin quyuq yozgi moy sovuqda ishga tushirishni qiyinlashtiradi.
Xulosa
O'zbekiston qishi shimoliy davlatlarnikiga qaraganda yumshoq, ammo shu sababli unga beparvo qaraladi. Akkumulyator, shina, antifriz, oyna suyuqligi va tozalagichlar - qishki muammolarning 80 foizini yopadigan besh nuqta. Hammasi bitta dam olish kunida bajariladi. Qolgani - silliqroq haydash odati va bagajda arqon bilan prikurit simi saqlash, chunki yo'lda yordam ba'zan sizga emas, yonimizdagi haydovchiga kerak bo'ladi.
